Than hoạt tính có giống nhau không?

Hiểu đúng vai trò của than hoạt tính trong máy lọc nước

KIẾN THỨC NƯỚC UỐNG

Nhiều máy lọc nước đều nói có than hoạt tính. Nghe thì quen, nhưng câu hỏi quan trọng là:

than hoạt tính có giống nhau không?

Câu trả lời là: không.

Cùng gọi là than hoạt tính, nhưng mỗi loại than có chất lượng, độ hoạt hóa, diện tích bề mặt và khả năng hấp phụ khác nhau.

Vì vậy, khi chọn máy lọc nước, không nên chỉ nghe câu:

“Máy tôi có than hoạt tính.” Câu đó đúng nhưng chưa đủ.

Điều cần quan tâm là: than loại gì, hoạt hóa ra sao, hấp phụ được đến đâu và bao lâu phải thay lõi.

1. Than hoạt tính là gì?

Than hoạt tính là vật liệu có cấu trúc xốp, bên trong có rất nhiều lỗ nhỏ li ti.

Nhờ cấu trúc này, than hoạt tính có khả năng hấp phụ một phần các chất trong nước.

Nói dễ hiểu: than hoạt tính giống như một “bề mặt bám giữ”. Khi nước đi qua, một số thành phần gây mùi, gây vị, clo dư, hợp chất hữu cơ và một phần hợp chất hóa học có thể bị giữ lại trên bề mặt của than.

Hấp phụ không phải là “hút sạch mọi thứ”. Hấp phụ là quá trình các chất bám lên bề mặt vật liệu.

2. Than hoạt tính dùng để làm gì trong lọc nước?

Trong hệ thống lọc nước, than hoạt tính thường được dùng để hỗ trợ xử lý:

✓ Mùi lạ trong nước

✓ Vị lạ trong nước

✓ Clo dư

✓ Một phần hợp chất hữu cơ

✓ Một phần hợp chất hóa học

Màng lọc xử lý phần tạp chất, cặn, ion.

Than hoạt tính xử lý thêm phần mùi, vị, clo dư, hợp chất hữu cơ và một phần hóa học.

3. Vì sao không phải than hoạt tính nào cũng giống nhau?

Có nhiều loại than hoạt tính khác nhau, như:

Than đá, than hoạt tính Ấn Độ, than gáo dừa và các dạng than hoạt tính khác.

Các loại than này khác nhau ở nhiều điểm:

• Nguồn nguyên liệu khác nhau.
• Độ hoạt hóa khác nhau.
• Diện tích bề mặt khác nhau.
• Chất lượng sản xuất khác nhau.

Chữ “than hoạt tính” trên lõi lọc không tự động đảm bảo lõi đó lọc tốt.

Các điểm cần hiểu đúng

4. Sai lầm khi nghe “máy có than hoạt tính”

Sai lầm lớn nhất là nghĩ rằng: cứ có than hoạt tính là yên tâm.

Một lõi than tốt phải trả lời được: than loại gì, nguồn gốc thế nào, độ hoạt hóa ra sao, khả năng hấp phụ thế nào, bao lâu phải thay lõi và nước đầu ra có được kiểm chứng không.

5. Than hoạt tính không thay cho tất cả các bước lọc

Than hoạt tính rất quan trọng, nhưng phải đặt đúng vai trò.

Than hoạt tính không phải là màng lọc tạp chất, không phải công cụ kết luận vi khuẩn/virus, không chứng minh nước có kiềm hay hydrogen và không biến nước chưa xử lý nền thành nước tốt toàn diện.

6. Cách nói dễ hiểu khi tư vấn

“Trong máy lọc nước, màng lọc giúp xử lý phần tạp chất, cặn và ion. Nhưng nước không chỉ có cặn. Nước còn có mùi, vị, clo dư, hợp chất hữu cơ và một phần hóa học. Phần này cần đến than hoạt tính. Nhưng không phải than hoạt tính nào cũng giống nhau. Than phải có độ hoạt hóa tốt thì khả năng hấp phụ mới tốt.”

7. Thử nghiệm minh họa than hoạt tính

Khi demo, có thể dùng 3 mẫu than hoạt tính để so sánh.

Chuẩn bị các ly nước cùng thể tích, nhỏ cùng số giọt povidone-iodine hoặc Betadine vào mỗi ly, cho từng loại than vào từng ly và giữ một ly đối chứng không có than.

8. Khi nào lõi than dễ mất hiệu quả?

Lõi than hoạt tính có thể giảm hiệu quả khi dùng quá lâu không thay, nguồn nước đầu vào nhiều mùi/clo, lưu lượng nước đi qua quá nhanh, than chất lượng thấp hoặc lõi bị bão hòa.

9. Câu hỏi cần hỏi khi chọn máy lọc nước

Thay vì chỉ hỏi “máy có than hoạt tính không?”, nên hỏi: than hoạt tính loại gì, nguồn gốc từ đâu, độ hoạt hóa thế nào, xử lý mùi/vị/clo dư ra sao, bao lâu thay lõi và có cách nào kiểm tra hiệu quả trước – sau lõi than không.

Kết luận

Than hoạt tính là một phần rất quan trọng trong máy lọc nước.Vai trò chính là hỗ trợ hấp phụ mùi, vị, clo dư, một phần hợp chất hữu cơ và một phần hợp chất hóa học trong nước.Màng lọc xử lý tạp chất.

Than hoạt tính xử lý mùi, vị, clo dư và một phần hóa học.

Sạch tạp chất rồi phải sạch hóa học, sau đó mới nói đến kiềm hay hydrogen.